dopóki nie zgasną gwiazdyKAŻDY MA WŁASNY KONIEC ŚWIATA

Zaczynam lektury według tego samego klucza. Czytam pierwszy rozdział i decyduję o miejscu powieści w kolejce. Powieść „Dopóki nie zgasną gwiazdy” Piotra Patykiewicza zajęła jedno z ostatnich miejsc. Ale nie na długo. Gdy sięgnęłam po tekst z czołówki i zaczęłam lekturę, uświadomiłam sobie, że wcale nie śledzę tego, co mam przed oczami, a zastanawiam się nad porzuconym tytułem. I poddałam się. Zignorowałam przyzwyczajenia. Dałam się pochłonąć niezrozumiałemu przyciąganiu pozornie średnio interesującej powieści. A teraz mogę napisać, z pełną szczerością i satysfakcją, że nie żałuję.

Okładka „Dopóki nie zgasną gwiazdy” utrzymana jest w starym stylu. Mi osobiście przywodzi na myśl lektury z dzieciństwa, powieści przygodowe – serię perypetii Tomka Wilmowskiego autorstwa Alfreda Szklarskiego albo „Szarą Wilczycę” i jej pochodne Jamesa Curwooda. Front zdobi malunek górzystego, pokrytego śniegiem krajobrazu z młodym chłopakiem na pierwszym planie, który najwyraźniej odbywa jakąś wędrówkę. Za nim, pomiędzy szczytami, widnieje miasteczko – stłoczone domki wyrastają ze zbocza jakby piętrowo, kojarząc się z azjatyckimi konstrukcjami. Jest zimno, poważnie i wyraźnie niebezpiecznie.

dopóki nie zgasną gwiazdyKacper żyje w świecie po Upadku. W czasach, gdy nikt nie pamięta już, co i dlaczego doprowadziło do końca znanej rzeczywistości. W świecie nowej wiary, nowych zabobonów i nowych sposobów walki o przetrwanie. Szesnastoletni chłopak wkracza właśnie w etap dorosłości, gdy przyjąć musi na siebie jedną z funkcji piastowanych w miasteczku. Czy podąży śladami ojca i zostanie myśliwym? A może wybierze zajęcie sygnalisty, jak brat? Tymczasem sytuacja rodzaju ludzkiego zaczyna się komplikować. By ocalić ukochaną oraz wypełnić targające nim poczucie obowiązku, Kacper decyduje się opuścić wioskę i poddać próbie swoje szczęście. Okazuje się jednak, że nie tylko srogiego klimatu i niebezpiecznych stworzeń powinien się obawiać. Chłopak trafia w samo centrum rozgrywki, która zadecydować ma o przyszłych losach całej ludzkiej rasy.

To nie jest kolejna wariacja na temat apokalipsy, zagłady nuklearnej i młodego wybrańca, którego predystynowano do ocalenia świata. Powieść „Dopóki nie zgasną światła”, chociaż rozgrywa się w istniejącej rzeczywistości (co bardziej obeznani wyłapią z pewnością nawiązania do rodzimych Tatr), ma z nią niewiele wspólnego. Mieszkańcy wykreowanego przez Patykiewicza świata starają się nie myśleć o przeszłości, która została im odebrana. Z władców planety stali się jednym z ostatnich ogniw łańcucha pokarmowego. W ich działaniach, wierze i zasadach widać jedynie poblask dawnej świetności. Nowa rzeczywistość wypracowała nową historię i rytuały. Pomimo, że na kartach powieści odnaleźć można nawiązania do znanych pojęć i imion, jak Lucyfer, czy Świetliki, to niewiele mają już one wspólnego z funkcjonującymi w realnym świecie definicjami.

Nadchodzi czas, kiedy kiedy śmierć okaże się ucieczką słabych, a życie wybiorą tylko najodważniejsi.

Magnetyczna siła powieści Patykiewicza tkwi z pewnością w chaosie i dezinformacji. Czytelnik otrzymuje o samej zagładzie niewiele informacji. Tak, jak bohaterowie funkcjonuje w świecie, w którym wszyscy starają się nie myśleć o przeszłości. Kolejne tropy docierają doń w strzępach, których nijak nie da się poskładać. Wszystkie wskazówki bowiem tracą na znaczeniu bez znajomości teraźniejszego świata utworu. Atmosfera niedopowiedzenia i czającego się wszędzie zagrożenia oraz świat, w którym wrogiem jest niemalże wszystko, są głównymi zaletami „Dopóki nie zgasną gwiazdy”.

Nie mniej istotny wydaje się także nieprzeciętny talent autora do kreowania opisów, które stanowią wyjątkowo pokaźną część książki. Wyraźnie widać zastosowany tutaj chwyt spowalniania fabuły. Narracja toczy się nieśpiesznie, akcja nigdzie nie pędzi. Bogata opisowość przedstawionego świata daje złudzenie jego faktycznego spowolnienia. Czytelnik wraz z bohaterami przedziera się ospale przez hałdy śniegu, tkwi w jaskiniach oczekując końca nawałnicy lub prze pod wiatr, zapadając się po pas w białym puchu; czuje senność wycieńczenia z chłodu i sztywniejącą wilgoć przemoczonego ubrania. Za oknem już wiosna, właściwie lato, a ja miałam szczerą ochotę schować się z termoforem pod pierzynę.

Błądził po mroźnej sali, dotykał skórzanych grzbietów książek i wyciągał je z półek na chybił-trafił, niezmiennie z tym samym dreszczem zaciekawienia. Zdarzało się, że brakowało wielu stron, albo kartki częściowo strawił ogień, ale jemu każdy skrawek zadrukowanego papieru wydawał się tak samo cenny.

Patykiewicz serwuje czytelnikom niezliczoną ilość głębokich przemyśleń. Wątki filozoficzne wydają się być proste, ale na bardzo długo zapadają w pamięć i zmuszają do wielogodzinnych refleksji. To przemyślenia i zdania, o których chce się rozmawiać, o których chce się mówić. Co więcej autor nie określa jasno granic. Nie można z całą pewnością stwierdzić, które decyzje książkowych bohaterów są dobre a które złe, kto ma rację a kto się myli. Do diaska, nie można nawet z pełnym przekonaniem powiedzieć, czy to powieść fantasy czy science fiction! Wciąż nie jestem pewna, czy traktować źródło fabularnej zagłady jako ingerencję siły wyższej, czy efekt jednego z kosmicznych zagrożeń. Mogłabym to porównać jedynie do filozoficznego dyskursu, w którym nauka spiera się z religią o źródła kreacji świata i życia.

Bohaterowie „Dopóki nie zgasną gwiazdy” zdają się być drugoplanowymi elementami samej historii. Ich charaktery i jednostkowość są bez znaczenia. Siłą powieści Patykiewicza jest bowiem wykreowany świat, który opowiada o sobie przez ocalałych ludzi. Gdyby jednak uprzeć się przy konieczności oceny kreacji bohaterów, to muszę zaznaczyć, że nie jest to jedna z zalet powieści. Kacper ma w sobie coś z Gary’ego Stu, męskiego odpowiednika Mary Sue. Jego sukcesy pozostają dziełami przypadków. Nieustannie ktoś chłopaka ratuje. On sam jest dość nieokrzesany i niedojrzały, a zważając na świat, w którym żyje – przez to również nierzeczywisty. Podobnie rzecz ma się ze Stachem, jego bratem, który z przestraszonego marzyciela zmienia się w herosa z misją w jednej chwili. Najgorzej wypadły damskie charaktery, które są nudne i pozbawione absolutnie czegokolwiek. Ich zadaniem jest wyłącznie płakać, martwić się, poświęcać i opiekować mężczyznami. Tak jak jednak wspomniałam – moim zdaniem to nie bohaterowie, a namacalny i „żywy” świat jest w tej historii najistotniejszy.

Najpewniejszym schronieniem dla skarbu mądrości są ludzkie umysły.

„Dopóki nie zgasną gwiazdy” to z pewnością jedna z najlepszych powieści 2015 roku, jaką dane mi było przeczytać. Ma w sobie coś, czego nie sposób nazwać; coś, co po prostu zmusza czytelnika do lektury. Przedstawiony przez Patykiewicza świat jest tak realny, że sprawia to niemal fizyczny ból. Dosłownie, mam wrażenie, że nabawiłam się jakiegoś rodzaju odmrożeń. Ponadto lektura zapewniła mi wszystko, to czego poszukuję w literaturze – powodów do rozmyślań, intensywnego zaangażowania w świat (czyli rozrywki) oraz pełnego podziwu zachwytu nad warstwą techniczną (językową). Przeszłe i przyszłe powieści Piotra Patykiewicza już trafiły na moją listę do koniecznego zapoznania się w czasie raczej bliższym, niż dalszym.

Za egzemplarz dziękujemy: Wydawnictwo SQN

Print Friendly, PDF & Email
Alicja Górska

Alicja Górska

Doktorantka Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego zajmująca się przemianami polskiej krytyki filmowej. Absolwentka filmoznawstwa oraz twórczego pisania na Uniwersytecie Łódzkim.
Początkująca pisarka, która wciąż nie może znaleźć czasu, by skończyć drugi tom debiutanckiego cyklu "Przed Czasem".
Amatorka wszelakich tekstów kultury - od kina klasy B do perełek z Sundance, od młodzieżowego fantasy do southern gothic czy Prousta. Perfekcjonistka, która wiecznie znajduje się w niedoczasie. Bywa, żem płaczliwa (co Kamil dzielnie znosi).
Dotychczas współpracowałam z: secretum.pl, duzeka.pl, filmaster.pl, zazyjkultury.pl, organizacją Polacy nie gęsi, Ińskie Point. Moim wcześniejszym projektem był recenzent.com.pl
Alicja Górska

Rzuć też okiem na:

Recenzja książki „W stronę Swanna” I. tomu serii „W poszukiwaniu straconego czasu” (autor: Marcel Proust) WSZYSTKIE GRZECHY MOŻNYCH Nie taki diabeł straszny jak go malują. Pod warstwą pięknego, acz trudnego przez bardzo długie zdania i metafory, języka skrywa się wciąż aktualna, niekiedy zabawna historia...
Recenzja książki „Remedium” 0.1. tomu serii „Program” (autorka: Suzanne Young) SOBOWTÓRY ZMARŁYCH Cykl „Program” autorstwa Suzanne Young od początku mnie zaskakiwał. Pierwszy tom robił wrażenie dzięki dojrzałemu podejściu do tematu depresji, wpisującemu się nie tylko w aktualną...
Recenzja książki „Nowa Ziemia”, I. tomu serii „Świat po Wybuchu” (autorka: Julianna Baggott) CHOLERNIE PRAWDZIWA APOKALIPSA Istnieją takie obrazy, które wwiercają się człowiekowi do głowy i zostają w nim długo po pierwotnym kontakcie. Dotyczy to zwłaszcza wizji malowanych słowami, które trze...

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

17 − = 16

Zapraszam do lektury mojej debiutanckiej powieści oraz na fanpage Alice Hill :).

Oglądaj Krytyków na YT! :)
Partnerzy:
Partnerzy:
Współpraca:
Współpraca:
zBLOGowani.pl